Nguyên Nhân Bình Ắc Quy Cháy Nổ Và Cách Phòng Ngừa Hiệu Quả

Nguyên nhân bình ắc quy cháy nổ

Ắc quy bị chạm cực âm (-) và cực dương (+)

Trong quá trình sử dụng, hiện tượng ắc quy chạm mạch chập điện cực là không thể tránh khỏi. Khi hai cực tiếp xúc trực tiếp hoặc bị nối tắt do dây dẫn hở, quá trình ngắn mạch sẽ xảy ra. Ngắn mạch tạo ra dòng điện lớn tức thì, sinh ra nhiệt độ rất cao, có thể làm chảy chảy vỏ bình hoặc gây nổ. Điều này thường bắt nguồn từ thói quen lắp đặt thiếu cẩn thận, dây nối lỏng lẻo hoặc để các vật kim loại vô tình chạm vào hai cực của bình.

Chạm tia lửa điện khi đang sạc

Trong quá trình sạc, bình ắc quy thường sinh ra khí hydro. Đây là loại khí dễ cháy, chỉ cần gặp một tia lửa điện nhỏ cũng có thể gây nổ ngay lập tức. Việc vô tình để xảy ra chập điện, tia lửa phát ra từ bộ sạc hoặc từ việc hút thuốc gần khu vực sạc sẽ tạo nguy cơ cháy nổ cao. Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp tai nạn liên quan đến ắc quy xuất phát từ sự bất cẩn khi sạc.

Bình ắc quy quá cũ để sử dụng

Ắc quy nào cũng có tuổi thọ nhất định, thường từ 2 đến 3năm tùy vào loại bình và cách sử dụng. Khi đã quá cũ, các bản cực trong bình dễ bị sunfat hóa, lớp vật chất tích tụ lâu ngày làm giảm khả năng dẫn điện. Điều này khiến bình hoạt động không ổn định, dễ sinh nhiệt bất thường trong quá trình sạc hoặc sử dụng, từ đó dẫn đến nguy cơ cháy nổ. Nhiều người thường có thói quen tận dụng ắc quy cũ để tiết kiệm chi phí, nhưng đây là việc tiềm ẩn rủi ro.

Dòng điện quá lớn khi đang sạc

Nguyên nhân khác khiến ắc quy dễ bị cháy nổ là do sạc với dòng điện quá lớn. Nếu sử dụng bộ sạc không tương thích, không kiểm soát được cường độ dòng điện thì ắc quy sẽ bị nạp quá mức, gây ra hiện tượng quá tải. Lúc này, nhiệt độ trong bình tăng nhanh, dung dịch điện phân sôi lên, khí hydro sinh ra nhiều hơn, dễ dẫn đến nổ bình. Không ít trường hợp người dùng sử dụng bộ sạc rẻ tiền, kém chất lượng hoặc sạc sai cách đã khiến bình ắc quy hư hỏng chỉ sau vài tháng.

Bình ắc quy cạn nước

Đối với các loại ắc quy nước, dung dịch điện phân bên trong đóng vai trò quan trọng giúp bình tích trữ và phóng điện. Nếu để dung dịch này cạn kiệt mà không bổ sung kịp thời, các bản cực sẽ bị oxi hóa, dễ sinh nhiệt và gây hỏng bình. Khi sạc trong tình trạng thiếu dung dịch, nhiệt độ bên trong tăng cao bất thường, làm áp suất trong bình lớn hơn, nguy cơ cháy nổ càng cao.

Đọc thêm: Nguyên nhân ắc quy bị ngược cực

Xử lý tình huống khi gặp bình ắc quy cháy nổ

Đối với con người

Khi bình ắc quy phát nổ, mối nguy hiểm lớn nhất chính là lửa, khói độc hại và dung dịch axit văng ra ngoài. Những bước cần làm ngay bao gồm:

• Giữ khoảng cách an toàn: Tránh đứng gần hoặc cố gắng dập lửa bằng tay không. Khí và axit từ bình ắc quy có thể gây bỏng da, bỏng mắt và ảnh hưởng hệ hô hấp.

• Sử dụng bình chữa cháy phù hợp: Nếu có sẵn, hãy dùng bình chữa cháy loại bột khô hoặc khí CO₂. Tuyệt đối không dùng nước, vì có thể làm phản ứng hóa học mạnh hơn.

• Sơ cứu người bị thương: Nếu có người bị bỏng axit, cần nhanh chóng rửa ngay bằng nhiều nước sạch trong ít nhất 15 – 20 phút, sau đó băng gạc vô trùng và đưa đến cơ sở y tế.

• Tránh hít khói độc: Các khí thoát ra từ ắc quy có thể chứa hơi độc. Nếu hít phải nhiều, có thể gây chóng mặt, buồn nôn, cần nhanh chóng di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí.

Đối với thiết bị

Ngoài con người, các thiết bị và phương tiện cũng dễ bị hỏng nặng khi ắc quy cháy nổ. Cách xử lý phù hợp gồm:

• Ngắt nguồn điện ngay lập tức: Khi phát hiện ắc quy cháy nổ, việc đầu tiên cần làm là tắt động cơ (đối với xe) hoặc ngắt nguồn điện chính (đối với hệ thống điện dự phòng). Điều này giúp hạn chế tình trạng chập cháy lan rộng.

• Cách ly bình ắc quy hỏng: Sau khi đã kiểm soát được sự cố, hãy tháo rời và loại bỏ bình ắc quy đã cháy nổ. Không nên tái sử dụng, vì cấu trúc bên trong đã bị hỏng hoàn toàn.

• Kiểm tra toàn bộ hệ thống: Sau sự cố, các thiết bị kết nối với bình ắc quy có thể bị ảnh hưởng. Cần kiểm tra dây dẫn, cầu chì, bộ sạc và các bộ phận liên quan để đảm bảo an toàn trước khi thay bình mới.

• Liên hệ kỹ thuật viên: Với những trường hợp cháy nổ phức tạp hoặc hệ thống điện lớn, người dùng nên gọi thợ chuyên nghiệp để xử lý, tránh tự sửa chữa gây thêm nguy hiểm.

Cách phòng tránh để không xảy ra tình trạng bình ắc quy cháy nổ

• Chú ý hết sức cẩn thận các thao tác cố định chặt ắc quy, vặn chặt đầu cọc của bình và luôn đảm bảo hệ thống dây dẫn điện tốt.
• Sử dụng máy sạc ắc quy tự động ngắt, hoặc chú ý căn giờ rút sạc khi bình đã nạp điện đủ
• Tuyệt đối tránh để rơi các vật dẫn điện vào cọc bình hay siết không chặt các kết nối khi sửa chữa
• Khi thấy nhiệt độ ắc quy cao cần ngừng sạc hoặc hạ mức dòng điện thấp hơn
• Chọn mua loại bình ắc quy chính hãng, phù hợp, đúng yêu cầu kỹ thuật và công suất cũng như hiệu năng và mục đích sử dụng. Nên chọn những thương hiệu ắc quy uy tín, sử dụng ắc quy miễn bảo dưỡng, kín khí để đảm bảo an toàn hơn.
• Nên thay mới bình ắc quy theo khuyến cáo của nhà sản xuất, thông thường thời gian thay từ 2– 3 năm
• Cần để bình ắc quy ở nơi khô ráo, thoáng mát, cần tránh xa những khu vực có tia lửa điện…